Paul van Ernich

Paul van Ernich ( geboren te Oss,
1960) is een kind van de jaren
’60 en ’70, een student in de jaren ’80
en een zich gestaag ontwikkelende
kunstschilder sinds de jaren ’90.

Op jonge leeftijd was zijn creatieve
drang al groot en deze richtte zich
naast het tekenen ook op het
ontwerpen van speelse mechaniek of
het aanleggen van een vlinderverzameling.
Wat later maakte dat alles plaats voor
een verhoogd interesse in poëzie en
psychologie. Jarenlang zwierf hij
langs musea vol moderne kunst
waarin spektakel, ego, concepten en
wereldvisies centraal stonden. Een
voortdurende ontdekkingsreis naar
persoonlijke opvattingen en kunst die
becommentarïeert.

Detail Vanitas met schedel

Pieter Claesz
Wat echter sinds zijn twintigste -na
een bezoek aan het Rijksmuseumop
zijn netvlies gebrand bleef, was
een schilderij van Pieter Claesz (1634)
Een stilleven dat absolute rust uitstraalde
en tegelijkertijd indruk
maakte door een ongekend vakmanschap.
Na zijn psychologiestudie te
Nijmegen, besloot van Ernich
toegepaste kunst te gaan studeren in
Eindhoven. Daarnaast richtte hij een
eigen bedrijf op voor design van
verlichtingsarmaturen.
Al snel werd duidelijk dat dit alles
meer leidde tot het voeren van een
zakelijke onderneming waarin gevoel
voor ambachtelijkheid en poëzie niet
de juiste aandacht kreeg.

Experimenten
De drang tot creatie en de bijna
vanzelfsprekende behoefte een
‘homo-universalis’ te zijn leidde in die
tijd tot de overstap naar de vrije
schilderkunst. Van Ernich keek, beleefde,
projecteerde en experimenteerde
met vele schildervormen, stijlen en
technieken. In zekere zin startte hij
dus in een eigentijds-eclectische
variant en zocht naar maximale
expressiemogelijkheden. Van daaruit
liep hij verder terug in de historie:
kubisme, expressionisme en futurisme.
Vervolgens begon de verf en toets
langzaam aan belang te winnen.
Enkele jaren voelde hij zich geboeid
door het impressionisme. Daardoor
begon de figuratie een belangrijkere
plaats in te nemen in zijn werk.
Modern maakte plaats voor klassiek.
Persoonlijke opvattingen en stijlvormen
‘trokkken zich terug‘ in de
verf en poëzie begon zich allengs te
vermengen met de ‘normale wereld’.
Een vanzelfsprekende stap daarna
was nog dieper af te dalen in de
geschiedenis van de kunst. Op zoek
naar de romantische verbeelding van
de werkelijkheid en de daarbij
behorende ambachtelijkheid. En zo
belandde de schilder in de 18e - en
17e-eeuw.

Oude meesters
Teruggetrokken in één van de koude,
vochtige winters in Bretagne bestudeerde
van Ernich meesters als
Caravaggio, Velasquez, Boucher,
Chardin,Fragonard en
zichzelf. Langzaam
maar zeker drong de
rijkdom van die oude
meesters tot hem
door maar ook de
daarbij behorende
toonaangevende kultuur
van de lage
landen. Wederom
veel museum-bezoek,
het geoefende oog
van collega’s en zeker
niet in de laatste
plaats het kopïeeren
van oude werken
vergrootte de bewondering en verwondering.
De rijkdom die school in de
glacerende lagen,de loodwit-impasto’s
beweeglijke composities; dat alles
getuigde van persoonlijke opvattingen
in een vloeiend samengaan van
vorm en betekenis.
De ontdekking van de kracht en
tijdloosheid die de oude schilderwerken
uitstraalden leidde Paul
naar een herwaardering en vooral
naar en herinterpretatie van die
“oude plaatjes”.

Expressie
Als moderne kunst een zoektocht is
naar universele waarden op interen
intra-menselijk nivo dan schuilt
er misschien wel meer ‘waarheid’ en
‘universaliteit’ in de oude romantische,
vaak bescheiden ogende
schilderijen dan men op ’t eerste
gezicht zou vermoeden:
In compositie benaderen ze vaak een
hoog nivo van abstractie (Een balans
in kleur-gewicht, tonaliteit, optische
geleiding van het oog door het
schilderij, kwantiteit- en kwaliteitskontrasten).
In de expressie is toets,
gebaar en distinctie zichtbaar: de
persoonlijkheid van de maker is evident.
Elke vierkante centimeter is op
zich al een impressionistisch schilderij
te noemen.
Een goede beschouwer kan de
integratie van deze ogenschijnlijke zo
separate stijlvormen in een meesterwerk
herkennen (De kracht van die
oude meesters zit overigens meestal
niet in het miniscule gepriegel maar
in een vlotte trefzekerheid die op
enige afstand een indringende
werkelijkheid suggereert).

Kind van deze tijd
En zo startte van Ernich op de weg
van de moderne schilderkunst en liep
al lerend terug naar het verleden. Hij
herinnerde zich weer die eerste
confrontatie met het stilleven op 20-
jarige leeftijd in het Rijksmuseum en
vond uiteindelijk de basis voor zijn
toekomst.

“Als die oude meesters in staat waren
zoveel verschilllende elementen te
stoppen in hun werk waarom zou ik
me dan afhankelijk maken van een
monomaan- oppervlakkig kunstheden?”,
vroeg Paul zich af.
Het antwoord lag dus in de onstuimige,
maar uiterst interessante “pubertijd
van de Schilderkunst”. Een tijd
waarin Rembrandt, Vermeer, Claesz en
Heda, van Dijk of Rubens de dienst uit
maakten.
Uit deze beschrijving zou men kunnen
op maken dat van Ernich een
verstokt romanticus is die moderne
kunst is gaan haten en in de verleden
tijd leeft. Niets is echter minder waar.
Zijn breed interesse maakt hem
noodzakelijkerwijs tot een kind van
deze tijd (en vice versa).
De moed die nodig is om schaamteloos
te leren van de oude meesters,
het schildersego niet kunstmatig uit
te vergroten ( dus het werk weer
centraal te stellen!) en om ouderwets
te romantiseren, kan zeker weer
modern genoemd worden.
Naast het beste uit het verleden
hebben we tegenwoordig ook toegang
tot een enorme hoeveelheid
(beeld-)materiaal.
De vrijheid tot zelfbeschikking leidde
bij van Ernich via omwegen dan ook
naar een bijzondere keuze uit al dit
materiaal. Herschikking van de
elementen vormt de basis van de
chemie. Eigenlijk bestaan er niet eens
zo veel elementen maar de chemische
verbindingen die mogelijk
worden zijn ontelbaar. En zo ook in de
schilderkunst: persoonlijkheid bewijst
zich in een unieke chemie van aanleg,
keuzen,tijdsgebondenheid, beschikbaarheid
en een flinke dosis geluk.
Om hier achter te komen hoef je niet
eindeloos te rationaliseren:
Al schilderend leer je veel......

Meer informatie:
Hans Gongrijp Interieurs, Haarlem
• Renasa / de Heeren van Voorburg
• Miljonairsbeurs
• Geesterpoort
• Gallerie Morsink
paul@ernich.fol.nl
ernich.fol.nl